Atatürk’ün otomobilleri, motosikleti, teknesi…

632

Rezzan Alavant

Atatürk’ün otomobilleri, motosikleti, teknesi: Cumhuriyetimizin kurucusu, ulu önder Mustafa Kemal Atatürk’ün aramızdan ayrılışının 80. Yıldönümünde O’nu ve şahsiyetinde tüm silah arkadaşlarını bir kez daha saygı ve şükranla anarken, bu anma gününe özel bir çalışma yapalım dedik…

Bu amaçla; Atatürk ile ilgili yine küçük bir arşiv taraması daha yaptık. Bilmediğimiz, kimini unuttuğumuz, kimini adımız kadar iyi bildiğimiz yüzlerce, binlerce bilgi karşısında pes edip, yine bildiğimiz malum konumuza döndük, otomobillere… Yani Atatürk ve otomobillerine…

Geçtiğimiz günlerde gelen bir bülten ile Türkiye İş Bankası, bankanın da kurucusu olan Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün kullandığı, bugün Anıtkabir Müzesi koleksiyonunda bulunan otomobillerin korunmaya alınarak sergilenmesi ile ilgili Anıtkabir Derneği tarafından yürütülen çalışmalara katkıda bulunduğunu bildiriyordu.

Antika Otomobil Federasyonu aracılığıyla restore edilen 1934 ve 1935 model Lincoln marka iki aracın gelecek kuşaklara aktarılması için İş Bankası özel yapım vitrinler ürettirerek, sıcaklık ve nem kontrolü ile uzun süreli koruma sağlayan bu vitrinler sayesinde, Atatürk’ün kullandığı bu antika otomobiller, geleceğe de aktarılacak şekilde korunabilecekti.

Öte yandan, İş Bankası’nın Atatürk’e armağan ettiği 1936 Model Cadillac marka otomobilin de Anıtkabir’de sergilendiğini zaten biliyoruz…

Bu 2 Lincoln, 1 Cadillac marka otomobilin dışında, karşımıza bir de Atatürk’ün 1926’nın 10 Nisan’ında Ankara’da teslim aldığı Mercedes-Benz çıkıyor. Yani toplamda 4 otomobil…

Şimdi Atatürk’ün bu 4 otomobiline yakından bakalım…

Lincoln K Cabriolet- 1934

1934 model Lincoln K cabriolet Atatürk’ün tören otomobiliydi. Siyah renkteki bu şık cabriolet 12 silindirli, 6.8 litrelik motora ve 150 Hp güce sahip. 45 adet üretilen 4 kapılı bu otomobil, 3 ileri manuel vitesli, Stromberg karbüratörlü… Kahverengi deri kaplı arka koltukları ve aynı şekilde katlanır ara koltuğu olan Lincoln, Atatürk’ün vefatından sonra da 1963 yılına kadar cumhurbaşkanları tarafından tören otomobili olarak kullanılmış, daha sonra da Maliye Bakanlığı’nca 1963 yılında Anıtkabir Atatürk Müzesi’ne gönderilmiş.

Cadillac 80 Serisi – 1936

Anıtkabir’de sergilenen 1936 model Cadillac’ı Atatürk 1936-1938 yılları arasında kullanmış. Türkiye İş Bankası’nın hediye ettiği 12 silindirli bu Cadillac 80 serisi de döneminin en güçlü otomobillerindendi. Birkaç kontrol düğmesi ve göstergeden oluşan ön konsoldaki saatin 9:05’e ayarlı olması ise en dikkat çeken yanı. Atatürk’ün vefatından sonra da kullanılan otomobil, 1959 yılında Maliye Bakanlığı tarafından Anıtkabir’e bağışlanmış.

Lincoln marka zırhlı otomobil

7 kişilik, 4 kapılı, tek parça ön camlı, kısmi deri kaplı metal tavanlı, 1935 model siyah zırhlı Lincoln’ü Atatürk, 1935-1938 yılları arasında makam aracı olarak kullanmış. Şoför mahallindeki siyah deri kaplı koltukları, katlanır ara koltuk ve sabit arka koltuğu, kumaş kaplı açılır-kapanır tavanı ile bir çok tarihi ana tanıklık etmiş bu otomobil de Anıtkabir’de sergileniyor.

Mercedes Sindelfingen

Atatürk’ün otomobilleri denildiğinde günümüzde akla ilk olarak Anıtkabir’de sergilenen Cadillac ve Lincoln otomobiller gelse de, taradığımız kaynaklardan Atatürk’ün ilk otomobili olarak karşımıza Mercedes’in Sindelfingen modeli çıkıyor. 1924 ile 1929 yılları arasında üretilen bu otomobil 100 PS gücünde, 4 silindirli motora sahipti. Siyah ve koyu yeşil renkteki otomobilin şoför mahallindeki koltukları siyah deri, arka koltukları ise kumaştı. Kaynaklara göre söz konusu otomobil 9 Temmuz 1925 tarihinde Sindelfingen’e sipariş verildikten sonra, 10 Nisan 1926’da Ankara’da Atatürk’ün kendi imzasıyla teslim edilmiş.

Sarı Zeybek teknesi

Yine İş Bankası bilgilerinden Atatürk’ün bir de gezi teknesi olduğunu biliyoruz. 1937 yılında Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün, Çubuk Baraj Gölü’nde gezinti teknesi olarak kullandığı “Sarı Zeybek” isimli tekne için de İş Bankası, 2016 yılında özel bir vitrin yaptırmıştı.

Sepetli motosiklet

Arşiv taramalarında karşımıza bir de sepetli motosiklet çıkıyor ki, kimi kaynaklar bu motosiklet hakkında bilgi bulunmamakta derken, bir iki yerde motosikletin markası için ünlü bir İngiliz üretici olan Ariel olduğu belirtiliyor. Söz konusu marka 1970’li yıllarda faaliyetine son vermiş. Bu kaynak motosikletin üretim yılını 1902 olarak veriyor.

Başka bir kaynakta ise 1931 model olan bu motosikletin Atatürk’e 1934 yılında hediye edildiği belirtiyor ama o da motosikletin motor ve şase numarasının ‘3’ olmasından ötürü de dünyadaki ilk motosikletlerden biri olduğunun altını çiziyor.

Fotoğrafla ilgili bir başka tarih ve yer bilgisi ise “4 Nisan 1928 Atatürk Gazi Orman Çifliği’nde” şeklinde..

Motosikletin kaç model olduğu ve hangi tarihler arasında Atatürk’ün kullandığı konusu belirsiz olsa da, bu fotoğraf ve diğerleri O’nun otomobilleriyle, teknesiyle, motosikletiyle her zaman halkın arasına karışan, her zaman halkla kaynaşan bir “Halk Adamı/Kahramanı” olduğunun kanıtlarından sadece bir kaçı…

Seni saygı, şükran ve sevgiyle anıyoruz!..